Gündem

Çocukların yüzde 80,1’i cep telefonu kullanıyor

TÜİK tarafından gerçekleştirilen araştırmanın kapsamı bu yıl genişletildi. Önceki yıllarda 6-15 yaş grubunu kapsayan çalışma, 2026 itibarıyla 6-17 yaş grubundaki çocukları içine alacak şekilde düzenlendi. Ayrıca 11-17 yaş grubundaki çocukların üretken yapay zeka kullanımı ve siber zorbalığa ilişkin göstergeleri de ilk kez araştırmaya dahil edildi.

Araştırmada, farklı bir yaş grubu belirtilmediği sürece çocuk ifadesi 6-17 yaş grubunu kapsıyor. 6-10 yaş grubundaki çocuklar soruları kendileri veya yakınlarının yardımıyla yanıtlarken 11-17 yaş grubundaki çocuklardan soruları yardım almadan cevaplamaları istendi.

CEP TELEFONU KULLANIMI YÜZDE 80,1’E ULAŞTI

Araştırma sonuçlarına göre 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 80,1’i cep telefonu veya akıllı telefon kullandığını belirtti. Bu oran 6-10 yaş grubunda yüzde 66,2, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 89,8 olarak kaydedildi.

Cep telefonu kullanan çocukların yüzde 97,4’ü cihazını düzenli olarak kullandığını ifade etti. Telefonun kullanım amaçlarında yaş grupları arasında farklılık görüldü. 6-10 yaş grubunda yüzde 73,3 ile oyun oynama ilk sırada yer alırken 11-17 yaş grubunda yüzde 87,8 ile internette gezinme öne çıktı.

Düzenli telefon kullanan çocukların yüzde 37,8’i cihazını en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini söyledi. Bu oran 6-10 yaş grubunda yüzde 17,2, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 48 oldu.

ÇOCUKLARIN YÜZDE 92,7’Sİ İNTERNET KULLANIYOR

6-17 yaş grubundaki çocukların internet kullanım oranı yüzde 92,7 olarak belirlendi. Yaş gruplarına göre bakıldığında bu oran 6-10 yaş grubunda yüzde 86,6, 11-17 yaş grubunda yüzde 96,9 seviyesine çıktı.

Düzenli internet kullanan çocukların yüzde 53’ü hafta içi, yüzde 63,4’ü ise hafta sonu günde en az iki saatini internette geçirdi.

İnternet kullanım amaçları arasında yüzde 86,2 ile video izleme ilk sırada yer aldı. Bunu yüzde 80,3 ile ders çalışma, ödev veya sunum hazırlama, yüzde 75,1 ile sosyal medya kullanımı takip etti. Çocukların en az gerçekleştirdiği internet faaliyeti ise yüzde 17,9 ile çevrim içi ders veya kurslara katılmak oldu.

SOSYAL MEDYA KULLANIMI 11-17 YAŞ GRUBUNDA YÜZDE 83,4

Araştırmaya göre çocukların yüzde 69,8’i sosyal medya kullanıyor. Erkek çocuklarda bu oran yüzde 71,4, kız çocuklarında yüzde 68,1 olarak belirlendi.

Yaş grupları arasındaki fark da dikkat çekti. Sosyal medya kullananların oranı 6-10 yaş grubunda yüzde 50,2 iken 11-17 yaş grubunda yüzde 83,4’e yükseldi.

ERKEK ÇOCUKLAR DAHA FAZLA DİJİTAL OYUN OYNUYOR

Dijital oyun oynadığını belirten çocukların oranı yüzde 68,1 oldu. Cinsiyete göre incelendiğinde erkek çocukların yüzde 77,4’ünün, kız çocukların ise yüzde 58,2’sinin dijital oyun oynadığı görüldü.

Yaş gruplarına göre dijital oyun oynama oranı 6-10 yaş grubunda yüzde 69,1, 11-17 yaş grubunda yüzde 67,3 olarak kaydedildi. Oyun oynayan çocukların yüzde 92,7’si düzenli olarak dijital oyun oynadığını belirtti.

Düzenli oyun oynayan çocukların en fazla tercih ettiği tür yüzde 48,1 ile macera ve aksiyon oldu. Strateji ve taktik oyunları yüzde 44,5 ile ikinci, spor oyunları ise yüzde 41,6 ile üçüncü sırada yer aldı.

Çocukların oyun oynamaya ilişkin düşünceleri de yaş gruplarına göre değişti. 6-10 yaş grubunda yüzde 34,7 ile fazla oyun oynamanın sorumlulukları aksatması ilk sırada yer aldı. 11-17 yaş grubunda ise yüzde 34,5 ile ebeveynlerinin çok fazla oyun oynadıklarını düşünmesi öne çıktı.

EKRAN SÜRESİ KİTAP OKUMA VE DERS ÇALIŞMAYI ETKİLİYOR

Araştırmada çocuklara ekran karşısında geçirdikleri sürenin yaşamlarına etkileri de soruldu. Çocukların yüzde 48,3’ü ekran süresi nedeniyle daha az kitap okuduğunu, yüzde 42,2’si daha az ders çalıştığını belirtti.

Katılımcıların yüzde 33’ü ailesiyle daha az vakit geçirdiğini, yüzde 26,8’i arkadaşlarıyla yüz yüze daha az görüştüğünü ve daha az oyun oynadığını, yüzde 25,4’ü ise daha az uyuduğunu ifade etti. Bu oranlar, ilgili ifadelere “Katılıyorum” veya “Kısmen katılıyorum” yanıtı veren çocukları kapsıyor.

ÜRETKEN YAPAY ZEKA KULLANIMI KIZ ÇOCUKLARINDA DAHA YÜKSEK

2026 araştırmasında ilk kez incelenen üretken yapay zeka kullanımına ilişkin sonuçlara göre, 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 63’ü bu teknolojiden yararlanıyor.

Üretken yapay zeka kullanım oranı erkek çocuklarda yüzde 60,6, kız çocuklarında ise yüzde 65,5 olarak belirlendi. Kullanım amaçları incelendiğinde yüzde 88,1 ile örgün eğitim ilk sırada yer aldı. Özel amaçlarla kullanımın oranı ise yüzde 58,6 oldu.

Yapay zeka kullanmayan çocuklara bunun nedenleri sorulduğunda yüzde 68,9’u yapay zekanın varlığından haberdar olmadığını belirtti. Çocukların yüzde 21,1’i ihtiyaç duymadığını, yüzde 18,7’si nasıl kullanılacağını bilmediğini, yüzde 16,1’i ise gizlilik, güvenlik veya emniyetle ilgili endişelerini gerekçe gösterdi.

ÇOCUKLARIN YÜZDE 10,2’Sİ SİBER ZORBALIĞA MARUZ KALDI

Araştırmanın siber zorbalık verilerine göre çocukların yüzde 10,2’si siber zorbalığa maruz kaldığını belirtti. Siber zorbalık yaptığını söyleyen çocukların oranı yüzde 4,6, siber zorbalığa tanıklık edenlerin oranı ise yüzde 23,6 oldu.

Siber zorbalığa maruz kalan 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 73,3’ü, bu davranışı gerçekleştiren kişinin yüz yüze tanıdığı bir arkadaşı veya akranı olduğunu ifade etti.

Zorbalığın gerçekleştiği dijital ortamlar arasında yüzde 56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları ilk sırada yer aldı. Bunu yüzde 51,1 ile telefona gönderilen SMS ve benzeri mesajlar, yüzde 40,7 ile sosyal medya platformları, yüzde 24,9 ile internet oyunları, yüzde 20,6 ile cep telefonu aramaları ve yüzde 16,3 ile sohbet odaları takip etti.

EN YAYGIN SİBER ZORBALIK TÜRÜ KIRICI MESAJLAR

Çocukların maruz kaldığı siber zorbalık türlerinde yüzde 80,3 ile kırıcı veya incitici mesajlar gönderilmesi ilk sırada yer aldı. Çocuklar hakkında kırıcı ya da incitici mesajların başkalarına iletilmesi veya herkesin görebileceği şekilde paylaşılması yüzde 20,3 ile ikinci sırada kaydedildi. Çocuklar hakkında asılsız söylenti ve hikayelerin yayılması ise yüzde 15,8 oldu.

Siber zorbalığa maruz kalan çocuklara bunun nedenleri sorulduğunda yüzde 60,4’ü davranış biçimlerini, yüzde 33,1’i fiziksel özelliklerini veya dış görünüşlerini gerekçe gösterdi. Ailesinin nereli olduğu ya da kökenleri nedeniyle zorbalığa uğradığını belirtenlerin oranı yüzde 4,4, maddi durumunu neden gösterenlerin oranı yüzde 2,4, engellerini gerekçe gösterenlerin oranı ise yüzde 1,7 oldu. Çocukların yüzde 9,4’ü bu soruya “diğer” yanıtını verdi.

SİBER ZORBALIK KIZ ÇOCUKLARININ OKULA DEVAMINI DAHA FAZLA ETKİLEDİ

Eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 28,1’i siber zorbalığa maruz kalma, siber zorbalık yapma veya siber zorbalığa tanıklık etme durumlarından en az birini yaşadı.

Bu çocuklara yaşadıklarının okula devam durumlarını etkileyip etkilemediği sorulduğunda yüzde 7,8’i etkilediğini belirtti. Söz konusu oran erkek çocuklarda yüzde 5,3, kız çocuklarında ise yüzde 10,5 olarak gerçekleşti. Böylece siber zorbalığın okula devam üzerindeki etkisinin kız çocuklarında daha yüksek olduğu görüldü.